Sual: Reşid Rıza’nın Muhaverat kitabında dinde reformcu, (Kendi kendimize icma ve ittifak ismini verdiğimiz asılsız sözlerin hatırı için gördüklerimizi inkar etmek akla yakışır mı?) diyor. İslamiyetin temel bilgileri ile alay ediyor. İcma isminin aslı yokmuş. Bu iddialara ne cevap vermek icab eder?

Cevap: Fıkıh âlimleri bunu, (Ümmetim dalalet üzerinde icma yapmaz!) hadis-i şerifinden aldı. Fakat, dinde reformcu, bunu nereden bilecek? Bunu inkar eden ilerici (!) üstadlarından işitmemiş ki!

(İcma), bir asırda bulunan müctehidlerin ictihadlarının birbirine uygun olması demektir. Dördüncü asırdan sonra mutlak müctehid yetişmediği için, icma da kalmadı. Önceki asırlardaki icmalar sonraki asırlarda gelen âlimler için delil, senet olur. Mukallidlerin, cahillerin ve hele dinde reformcuların söz birliğine icma denilmez. En kuvvetli ve kıymetli icma, Ashâb-ı kiramın icmaıdır. İcma ile bildirilmiş meseleleri sonra gelen âlimler toplamışlar, kitaplarında bildirmişlerdir. İhtilaflı meselelere ve müctehid olmayanların sözlerine icma denilmesini önlemişlerdir.

Ehl-i sünnet âlimlerine göre, (Edille-i şer’iyye) dörttür. Yani şeri hükümler dört kaynaktan çıkarılır. Bunlar, Kitap, sünnet, kıyas-i fükaha ve icma-’i ümmettir. Kitap, Kur’ân-ı Kerîmdir. Sünnet, hadis-i şeriflerdir. Bu ikisine (Nass) da denir. Kıyas-i fukaha, müctehid olan âlimlerin ictihadlarıdır. İcma delil değildir diyen, kâfir olmaz. Bidat sahibi olur. Çünkü şüpheli nassları tevil ederek böyle söylemişlerdir. Hariciler, diğer mezhepsizler böyledir. Bunların icmaa muhalif sözleri küfür olmaz. Fakat, tevilden haberi olmayan cahillerin icmaa uymayan fikirlerini, düşüncelerini söylemeleri küfür olur.

Vaiz efendi hayal ile zan ile konuşmaz. Belki diyerek hüküm vermez. Bilmeden söylemek, zan ile hüküm etmek caiz olmadığını o bilir. Gördüklerini inkar etmez. Onları inceler. Tecrübelerini yapar. Çünkü, tefekkürü, incelemeyi ve tecrübeyi Kur’ân-ı Kerîm ve hadis-i şerifler emrediyor. Bunları yapanları övüyor. Onun medresede okuduğu ve dinde reformcunun ismini bile duymadığı (Akaid-i Nesefiye) daha ilk sayfasında, ilim edinme vasıtalarını yazmaktadır.

En Çok Okunan Yazılar

Tavsiye Ettiğimiz Temel Kitaplar Meâl Okumak Câiz Midir? Ehl-i Sünnet İtikadı Nedir? Ehl-i Sünnet Olmanın Şartları Nelerdir? Her Gün Okunması Gereken Çok Mühim Bir Duâ Seyyid Abdülhakîm Arvâsî Hazretleri ve Tasavvuf Terbiyesi Sultan Vahideddîn Hân'a Dâir Sualler