MAHMUD GAZNEVİ “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Babası Sübektekin, Buharadaki Samani devletinin Horasandaki valisinin kölesi iken, Vâli ölünce, yerine Vâli oldu. Sultan Mahmud 357 [m. 967] de tevellüd etti. Horasan valisi oldu. Babası ölünce, 387 [m. 997] de hükümet kurdu. Türkistanı, Irakın bir kısmını, Lahoru, Delhiyi aldı. Çok kiliseleri câmi yaptı. Hinduların hazinelerini Haremeyn-i şerifeyne [Mekkeye ve Medineye] hediye etti. Berehmenlerin, kadınların, kocalarının cenazesi ile birlikte, diri diri yakılması, ölülerin nehre atılması gibi, insanlığa yakışmayan adetlerini yasak etti. Âlimleri, edipleri severdi. Çok kitap yazdırdı. Firdevsinin (Şâh-name)si bunlardan biridir. Ehl-i sünnet âlimleri yetiştirdi. 421 [m. 1030] de Gaznede vefât etti. Devleti 543 [m. 1148] senesine kadar devam etti.
MİRAN ŞÂH “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Timur hanın üçüncü oğludur. [769] da tevellüd, 810 [m. 1407] da Azerbaycanda Karakoyunlu Yusufle harp ederken şehit oldu. Timur’dan sonra 3 sene saltanat sürdü. Delhideki Gürgâniye sultanları bunun soyundandır.
FİRUZ ŞÂH “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Delhide hüküm süren Tuğluk sülalesindendir. [752] de tahta çıktı. Çok âdil idi. Bendler, barajlar, kale ve mektepler yaptı. Çeştiye meşayihindan Kutub-ı zaman Celâl-i Buhârînin halifesi idi. Mürşidinin emri ile Serhend şehrini yaptı. 790 [m. 1388] da, 80 yaşında vefât etti. Yaptırdığı su yolu, Serhend kısmını sulamaktadır. 240 kilometre uzunluğundadır. Geçtiği yerleri sulamaktadır.
BABÜR ŞÂH “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Emir Timur Gürgan hanın oğlu olan Esterabad fatihi Miran şahın torunu sultan Ebû Saidin torunudur. Sultan Ebû Saîd, Ubeydullah Ahrârın duâsını almıştı. Babür, 888 [m. 1482] de tevellüd, 933 [m. 1526] de Hindistan’ı alıp büyük bir İslam devleti kurdu. Bu devlet 1274 [m. 1858] senesinde ingilizlerin işgaline kadar, 342 sene sürdü. 937 [m. 1530] de vefât etti. Kabildedir. Âlim, âdil ve edip idi. Hayatını kendi yazdı. (Tüzük Babüri) dediği bu kitabı, Ekber Şâh zamanında Çagatay dilinden fârisîye, sonra ingilizceye tercüme ve neşredildi. Babür’ün kurduğu (Timur oğulları) veya (Gürgâniye) devletinin 17 hükümdarı vardır.
HÜMAYUN ŞÂH “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Hindistan’daki büyük İslam devletinin ikinci sultanıdır. 913 [m. 1508] de Kabilde tevellüd edip, [937] de tahta çıktı. [947] de hükümetten ayrılıp, İrana iltica etti. [962] de Efganlılarla harp edip, Delhi’de tekrar hükümdar oldu. 963 [m. 1556] de vefât etti. Delhi’de türbesi, müze halindedir. Âlim ve âdil olup İslamiyete çok hizmet etti.
EKBER ŞÂH: Celâleddîn Muhammed, Hindistan’da Babür şahın torunu ve Hümayun şahın oğludur. 949 [m. 1542] da tevellüd, 1014 [m. 1605] de vefât etti. [963] de hükümet reisi oldu. Mecusi, Berehmen ve Hıristiyanlara hürriyet tanır. Müslümanlara zulüm, işkence ederdi. Egrede büyük türbesi vardır.
HAN-I HANAN “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Mirza Aziz Abdürrahim, Ekber şahın ve Selim şahın devlet adamlarındandır. Şair idi. Gücerat valisi iken 1036 [m. 1627] da vefât etti. Delhi’deki büyük türbesi harabe halindedir. İmâm-ı Rabbânî hazretlerini çok severdi. Han-ı Âzam ise, 1033 de vefât etmiştir.
SELİM CİHANGİR ŞÂH “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Hindistan’daki Timur sultanlarının dördüncüsüdür. Ekber şahın oğlu, Hurrem Şahcihan’ın babasıdır. 977 [m. 1569] de tevellüd edip, [1014] de babasının yerine geçti. 1037 [m. 1627] de vefât etti. Lahor’dadır. İmâm-ı Rabbânî hazretlerini 1027 [m. 1617] de hapsetti. İki sene sonra pişman olup özür diledi. Fakat 2 sene daha askerde bıraktı. Hindistan’da ingilizlere ilk ticaret tesisleri veren budur. Yerine geçen oğlu, 31 sene hükümet sürmüş ve 8 sene Egre’de hapsolmuştur. Zevcesi için burada yaptırmış olduğu (Tac mahal) türbesine 1076 [m. 1665] da defnedilmiştir.
ÂLEMGİR “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Muhammed Evrenkzib, Şahcihanın üçüncü oğlu olup 1028 [m. 1619] de tevellüd ve 1118 [m. 1707] de vefât etti. Birinci oğlu Dara Şekve çok âlim ve kâdirî idi. (Hasenât-ül-ebrâr) kitabında İslamiyeti Hindu dini ile birleştirdiği için, 1069 [m. 1658] da Evrenkzib tarafından idam edildi. Fârisî (Sefinet-ül-Evliyâ) kitabı (Pişaver)de basılmıştır. Alemgir, 1068 [m. 1657] de babasını hapsedip, tahta çıktı. Çok mütteki ve âlimleri severdi. Berehmenlerle ve şiîlerle mücadele etti. Muhammed Mâ’sûm-i Fârukî ve oğlu Muhammed Seyf-üd-din hazretlerinden feyiz aldı. Elli sene adaletle hüküm sürdü. Şeyh Nizam Muinüddin-i Nakşbendî başkanlığındaki bir heyete, Hanefi mezhebi üzerine (Fetava-i hindiye) adındaki çok kıymetli fetva kitabını hazırlattı. 1310 [m. 1891] da Mısırda basılmış, 1393 [m. 1972] de üçüncü baskısı yapılmıştır. Daken şehirlerini de ele geçirdi. Ölünce, yerine oğlu birinci Şâh-ı âlem Behadır tahta çıktı.
FERRUH SİR ŞÂH: Hind sultanlarının dokuzuncusu Ferruh Sir Şâh 1122 [m. 1710] de vefât etti. Muhammed Mâ’sûm’un oğlu Muhammed Sıddîkın müridi idi. [(Umdetül-makamat) sayfa 395.]