Sual: İsmail Fenni Ertuğrul nasıl bir şahsiyettir? Modernist midir?
Cevap: İsmail Fenni Bey (1855-1946), bir müddet medresede okuyup, bürokrasiye intisap ederek uzun seneler memuriyet yapmış, klasik âlim tipinde, otodidakt ve bibliyofil bir şahsiyettir. Tasavvuf, musiki ve felsefe üzerine ihtisası vardır. Yazılarından modernist bir şahsiyet olduğu anlaşılmaktadır. Hayatını müsteşriklere reddiye yazmakla geçiren ve dinî hükümlerin zamana göre değişmesi hususunda Dozy’ye cevap vermiştir. Vahdet-i vücut görüşünde olup İmam Rabbani hazretlerini bu cihetle tenkit eder. Ama onun hakiki fikriyatını gösteren 1928’de yazdığı Kitâb-ı İzâle-i Şükûk adlı kitaptaki fikirleridir. Burada Mecelle’nin memleket ihtiyacına kifayetsiz olduğunu, halbuki zamanın değiştiğini, bunun için cumhuriyet hükümetinin zamanın en mükemmel kanunu olan İsviçre medeni kanununu iktibas ettiğini şu şekilde iftiharla anlatır;
“Hükümet-i cumhuriyemiz, vaktiyle kütüb-i fıkhiyyeden [fıkıh kitaplarından] iktibas suretiyle tedvîn edilmiş olan Mecelle’nin, memleketin ihtiyacına adem-i kifâyetini ve hükkâm [hâkimler] tarafından aynı mesele hakkında müteferrik ve mütehâlif [değişik ve çelişik] bir halde bulunan kütüb-i fıkhiyyeye müracaatla verilen hükümlerin yekdiğerine muhalefet ve mübâyenetini ve ahkâmın ezmineye göre lüzum-i tebeddülünü nazar-ı dikkate alarak, memleketin ihtiyacını temine kâfi bir kanun-i medenî vücûde getirilmesini erbâb-ı ilm ve ihtisasdan mürekkeb bir komisyon-i mahsusa havâle etmiş ve bu komisyon tarafından kavânîn-i medeniyyenin en mükemmeli olan İsviçre kanunundan iktibâsen tanzîm olunan kanun-ı medenî büyük millet meclisince kabul edilerek mevki-i icraya vaz edilmiş olduğundan artık bu babda Avrupa müellifleri tarafından tenkîdât ve mütalaât serd ve beyanına mahal kalmamıştır.” (Kitâb-ı İzâle-i Şükûk, İstanbul 1928, 140)
Tavsiye Yazı –> Müslümanlara Tavsiye Edilen Ameller